درد فک یکی از شایع ترین دردهایی مربوط به دهان و دندان است که به دلیل اضطراب، دندان قروچه، التهاب مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)، عفونت گوش یا حتی مشکلات دندانپزشکی و بیماری های قلبی ( افراد مسن ) ممکن است رخ دهد. بسته به علت، پزشک ممکن است مسکنهایی مثل ایبوپروفن (Ibuprofen)، استامینوفن (Acetaminophen)، ناپروکسن (Naproxen)، شل کنندههای عضلانی فک یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) تجویز کند. در ادامه این محتوا از دندانپزشکی دکتر یوسفی زاده به طور مفصل درباره قرصهای شل کننده فک و درد فک آشنا خواهیم شد. .
علت درد فک چیست؟
درد فک میتواند به دلایل مختلفی باشد. مهمترین دلایلی که باعث بروز این عارضه میشود، مشکلات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)، مشکلات دندان، دندان قروچه، استرس، و حتی حمله قلبی در موارد نادر میتواند باشد. در ادامه تمامی دلایلی که ممکن است باعث بروز درد فک شود را بررس کردهایم.
اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
این اختلال مجموعهای از مشکلات اسکلتی، عضلانی و عصبی را دربر میگیرد که مفصل گیجگاهی فکی، عضلات فک و بافتهای مرتبط را تحت تأثیر قرار میدهد. بیشتر موارد TMJ به دلیل تنش در عضلات فک، آسیب به رباطها یا جابجایی دیسک مفصل رخ میدهند. گاهی نیز حرکت بیشازحد مفصل عامل درد است. بنابراین از آنجا که این مفصل فک را به جمجمه متصل میکند، هرگونه التهاب یا جابجایی دیسک میتواند باعث درد، صدا دادن یا قفل شدن فک شود.
دندان قروچه و فشارهای عصبی
ساییدن دندانها روی یکدیگر، به خصوص هنگام خواب یا در شرایط استرسزا یکی از شایعترین دلایل درد فک است. در این موارد برای جلوگیری از آسیبهای بیشتر، بهتراست به دندانپزشک مراجعه کرده و از محافظ دندان استفاده کنید.
عفونت گوش و سینوسها
اوتیت (عفونت گوش) و التهاب سینوس با توجه به اینکه نزدیک عصبهای این ناحیه میباشند، ممکن است باعث درد فک شود.
بیماریهای مرتبط با دندان
بسیاری از دردهای فک ناشی از مشکلات دندان هستند. مواردی مثل پوسیدگی دندان، نهفتگی یا رشد غیرطبیعی دندان عقل، بیماریهای لثه (مانند ژنژیویت یا پریودنتیت) و حتی دندان قروچه میتوانند باعث درد فک شوند. این مشکلات اغلب با التهاب اعصاب و بافتهای اطراف فک همراه هستند و در صورت عدم درمان، درد میتواند به گوش یا شقیقهها هم سرایت کند.
دلایل فیزیکی
آرتروز فک (TMJ Arthritis) با تخریب غضروف مفصل، باعث درد، خشکی و محدودیت حرکت در فک میشود.
همچنین آسیبهای فیزیکی مانند ضربه یا شکستگی فک از دیگر دلایل احتمالی هستند.
علائم و نشانههای درد فک
درد فک ممکن است بسته به علت، با علائم مختلفی همراه باشد. شناخت این نشانهها کمک میکند زودتر به پزشک مراجعه کنید و از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود. مهمترین علائم شامل:
درد یا سختی هنگام باز و بسته کردن دهان:
احساس ناراحتی یا محدودیت در حرکت دهان که میتواند از التهاب مفصل یا عضلات فک ناشی شود. این حالت معمولاً هنگام صحبت کردن، خمیازه کشیدن یا خوردن تشدید میشود.
صدای کلیک یا قفل شدن فک:
برخی افراد هنگام باز یا بسته کردن دهان صدای تقتق (کلیک) میشنوند یا حتی فک برای چند لحظه در یک موقعیت گیر میکند. این موضوع میتواند نشانه جابجایی دیسک مفصل یا اختلال TMJ باشد.
تورم اطراف گوش یا فک:
التهاب و تورم در این ناحیه میتواند ناشی از عفونت، مشکلات مفصل فکی یا بیماریهای دندانی باشد. گاهی این تورم با درد به شقیقه یا گردن هم سرایت میکند.
سردرد یا انتشار درد به گردن و شانهها:
بسیاری از افرادی که دچار درد فک هستند، سردردهای مکرر یا دردهای منتشر به گردن و شانه را هم تجربه میکنند. این حالت معمولاً به دلیل فشار عضلات یا تحریک اعصاب اطراف فک ایجاد میشود.
نکته: اگر این علائم بیش از چند روز ادامه داشتند، یا همراه با تب، تورم شدید و محدودیت شدید در حرکت فک بودند، باید سریعاً به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید. بیتوجهی به این علائم میتواند منجر به آسیب دائمی مفصل یا بافتهای اطراف شود.
کدام داروها میتوانند باعث درد فک شوند؟
برخی داروها ممکن است موجب اسپاسم یا انقباض عضلات فک شوند، از جمله:
- داروهای ضدافسردگی و ضدروانپریشی
- داروهای محرک (مانند برخی داروهای درمان ADHD)
- مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها (که التهاب مفاصل را تشدید میکنند)
هیچگاه این داروها را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
روشهای درمان درد فک
درمان این مشکل بسته به علت متفاوت است، اما معمولاً شامل موارد زیر میشود:
- مصرف داروهای مسکن و ضدالتهاب (با نسخه پزشک)
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد برای کاهش التهاب
- فیزیوتراپی و ماساژ درمانی برای رفع اسپاسم عضلات
- استفاده از محافظ دندان شبانه (نایتگارد)
- مدیریت استرس از طریق مدیتیشن، یوگا یا مشاوره
بهترین قرص برای درد فک
با توجه به دلیل درد فک، متخصص دارو و قرصهای مختلفی را ممکن است تجویز کند.
مسکنها و داروهای ضدالتهاب
- ایبوپروفن (Ibuprofen)
- استامینوفن (Acetaminophen)
- نوافن
این داروها در کاهش التهاب و درد موثرند اما باید با نظر پزشک مصرف شوند، مخصوصاً در افرادی که مشکلات معده یا کلیه دارند.
شل کنندههای عضلانی برای درد فک
- متوکاربامول (Methocarbamol)
- سیکلوبنزاپرین (Cyclobenzaprine)
- تیزانیدین
- باکلوفن
داروهای کمکی
- مکملهای منیزیم
- داروهای ضداضطراب
این موارد به کاهش تنش و درد عضلات و بهبود آرامش کمک میکنند.
توصیههای مهم برای پیشگیری از درد فک
- از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کرده و همیشه دوز مناسب را با مشورت پزشک مصرف کنید.
- از جویدن طولانیمدت آدامس یا خوراکیهای سخت پرهیز کنید.
- با مدیتیشن یا مشاوره روانشناسی استرس و اضطراب خود را کنترل کنید.
- در صورت درد مداوم یا قفل شدن فک حتماً با پزشک مشورت کنید.
“Temporomandibular disorders (TMDs) are a group of more than 30 conditions that cause pain and dysfunction in the jaw joint and muscles that control jaw movement. ‘TMDs’ refers to the disorders, and ‘TMJ’ refers only to the temporomandibular joint itself.”
«اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMD) گروهی از بیش از ۳۰ مشکل متفاوت هستند که باعث درد و اختلال عملکرد مفصل فک و عضلات کنترلکننده حرکت فک میشوند. اصطلاح “TMD” به این دسته از اختلالات اشاره دارد، در حالی که “TMJ” صرفاً به خود مفصل گیجگاهی فکی اشاره میکند.»
سوالات متدوال
چه زمانی درد فک نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد؟
اگر درد فک با تب، تورم، قفل شدن فک یا مشکل در باز و بسته کردن دهان همراه باشد یا بیش از چند روز ادامه پیدا کند، بهتر است سریعاً به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید. این علائم میتوانند نشان دهنده عفونت یا آسیب جدی مفصل فک است که نیاز به درمان فوری دارد.
بهترین دارو برای درمان درد فک چیست؟
بهترین دارو بسته به علت درد متفاوت است. معمولاً مسکنها (مثل ایبوپروفن و استامینوفن)، داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) و در صورت اسپاسم عضلات، شلکنندههای عضلانی (مثل متوکاربامول یا باکلوفن) توسط پزشک تجویز میشوند. مصرف هر دارو باید با نظر پزشک باشد تا عوارضی نداشته باشد.